Yetişkin Skolyozu Ameliyatı | Cerrahi ve Tedavi

Yetişkin skolyozu ameliyatı, omurga eğriliğine eşlik eden belirgin ağrı, sinir basısı, omurga dengesinde bozulma veya günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen fonksiyon kayıplarında gündeme gelebilir. Yetişkinlerde ameliyat kararı yalnızca skolyozun derecesine göre değil; eğriliğin yapısı, omurga dengesi, sinirlerin durumu, yaşa bağlı yıpranmalar ve kişinin şikayetleri birlikte değerlendirilerek verilir.

Prof. Dr. Mehmet Bülent Balioğlu, 30 yılı aşkın mesleki deneyimi ve 10.000’den fazla ameliyat tecrübesiyle omurga cerrahisi alanında çalışmalarını sürdürmektedir. Özellikle skolyoz, yetişkin omurga deformiteleri ve kompleks omurga hastalıkları üzerine yoğunlaşmaktadır.

Yetişkinlerde skolyoz, çocukluk veya ergenlik döneminden devam eden bir eğriliğin yanı sıra yaşla birlikte omurgada oluşan disk ve eklem değişiklikleri sonucunda da ortaya çıkabilir. Bu nedenle yetişkin skolyozunda cerrahi planlama, çocukluk çağındaki skolyoz ameliyatlarından farklı özellikler taşır.

Yetişkin Skolyozu Nedir?

Yetişkin skolyozu, erişkinlik döneminde devam eden veya erişkinlikte ortaya çıkan omurga eğriliğini ifade eder. Yetişkinlerde iki önemli grup bulunur: çocukluk veya ergenlik döneminden devam eden erişkin idiopatik skolyoz ve daha önce belirgin skolyozu olmayan kişilerde yaşa bağlı omurga değişiklikleriyle ortaya çıkabilen dejeneratif skolyoz.

Dejeneratif skolyozda disklerin yıpranması, faset eklemlerindeki değişiklikler ve disk aralıklarının daralması omurganın hizalanmasını etkileyebilir. Bu durum özellikle bel bölgesinde daha sık görülür.

Yetişkin Skolyozu Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Yetişkin skolyozu olan her kişinin ameliyat olması gerekmez. Şikayetleri hafif olan veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkilenmeyen birçok hastada takip, egzersiz, ilaç tedavisi veya diğer cerrahi dışı yöntemler değerlendirilebilir.

Cerrahi daha çok ciddi ve devam eden şikayetlerin bulunduğu, cerrahi dışı tedavilerin yeterli olmadığı veya omurga dengesinin belirgin şekilde bozulduğu durumlarda değerlendirilir. Scoliosis Research Society, yetişkin skolyozunda özellikle engelleyici bel ya da bacak ağrısı, omurga dengesizliği ve günlük aktivitelerde ciddi kısıtlanmayı cerrahi değerlendirmede önemli faktörler arasında belirtmektedir.

• Şiddetli veya sürekli bel ağrısı
• Bacağa yayılan ağrı veya sinir basısına bağlı şikayetler
• Uyuşma veya nörolojik bulgular
• Omurga dengesinde belirgin bozulma
• Günlük aktivitelerin ciddi şekilde kısıtlanması
• Omurga kanalındaki darlık veya sinir kökü basısı
• Cerrahi dışı tedavilere rağmen devam eden önemli şikayetler

Yetişkinlerde yalnızca skolyoz derecesine bakılarak ameliyat kararı verilmez. SRS’nin yetişkin omurga deformitesi için yayınladığı önerilerde de yetişkinlerde cerrahi için tek bir skolyoz derecesi eşiğinin belirlenmediği belirtilmektedir.

Yetişkin Skolyozu Hangi Belirtilere Yol Açabilir?

Yetişkin skolyozunda belirtiler eğriliğin kendisinden veya eğriliğe eşlik eden disk, eklem ve sinir problemlerinden kaynaklanabilir.

• Bel ağrısı
• Sırt ağrısı
• Bacağa yayılan ağrı
• Uyuşma veya karıncalanma
• Uzun süre ayakta kalmakta zorlanma
• Yürüme mesafesinde azalma
• Gövdenin bir tarafa doğru eğilmesi
• Omuz veya kalça seviyelerinde asimetri

Özellikle dejeneratif skolyozda spinal stenoz yani omurga kanalındaki daralma bacak ağrısı, uyuşma ve yürüme ile ilişkili şikayetlere neden olabilir.

Ameliyat Öncesi Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Yetişkin skolyozu ameliyatından önce ayrıntılı bir omurga değerlendirmesi yapılır. Fizik muayenede omurganın genel duruşu, hareketleri, bacaklardaki nörolojik bulgular ve yürüme özellikleri değerlendirilir.

Ayakta çekilen ve omurganın tamamını gösteren röntgenler, eğriliğin yanı sıra omurganın önden ve yandan dengesinin değerlendirilmesinde önemlidir. Pelvis ve kalçaların görüntüleme alanına dahil edilmesi de omurga hizalanmasının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Bacak ağrısı, uyuşma, güç kaybı veya diğer nörolojik belirtiler varsa MR görüntüleme ile sinirler ve omurga kanalı değerlendirilebilir. Bazı hastalarda kemik yapı ve cerrahi planlama açısından BT gerekebilir.

Yetişkin Skolyozunda Ameliyat Planlaması

Yetişkin skolyozunda cerrahi planlama çocukluk çağı skolyozundan daha kapsamlı olabilir. Bunun temel nedenlerinden biri, yetişkin omurgasında skolyoza disk dejenerasyonu, omurga kanal darlığı, bel kayması veya belirgin omurga dengesizliği gibi başka problemlerin eşlik edebilmesidir.

Ameliyat planlanırken şu özellikler birlikte değerlendirilir:

• Skolyozun derecesi ve şekli
• Eğriliğin esnekliği
• Omurganın önden ve yandan dengesi
• Bel omurlarındaki doğal çukurluğun yani lordozun durumu
• Disklerdeki dejenerasyon
• Omurga kanalındaki darlık
• Sinir kökleri üzerindeki bası
• Önceki omurga ameliyatları
• Hastanın yaşı ve genel sağlık durumu

Yetişkin Skolyozu Ameliyatında Kullanılan Yöntemler

Yetişkin skolyozu ameliyatında uygulanacak yöntem hastanın temel şikayetine ve omurgadaki yapısal probleme göre belirlenir. Her hastada aynı cerrahi yöntemin kullanılması gerekmez.

Sinir Basısını Giderme

Omurga kanalındaki daralma veya sinir köklerinin geçtiği alanların daralması bacak ağrısı, uyuşma ve bazı nörolojik şikayetlere yol açabilir. Bu durumda sinir üzerindeki basıyı azaltmaya yönelik dekompresyon cerrahisi değerlendirilebilir.

Dekompresyon sırasında omurga kanalını veya sinir köklerinin geçtiği alanları daraltan kemik ve diğer yapıların bir bölümü çıkarılabilir. Cerrahinin kapsamı basının bulunduğu seviyeye ve omurganın stabilitesine göre belirlenir.

Omurga Stabilizasyonu ve Füzyon

Omurgada belirgin dengesizlik veya deformite bulunuyorsa vida ve rod sistemleriyle stabilizasyon yapılabilir. Stabilizasyon çoğunlukla füzyon işlemiyle birlikte uygulanır.

Füzyonun amacı, cerrahi olarak belirlenen omurga segmentlerinin kemikleşerek birbirine kaynamasını sağlamaktır. Vida ve rod sistemleri ise omurganın ameliyat sonrasında planlanan pozisyonunu korumaya yardımcı olur.

Osteotomi

İleri dereceli veya daha sert omurga deformitelerinde omurganın yeniden hizalanmasını sağlamak için osteotomi adı verilen kemik düzeltme işlemleri gerekebilir.

Osteotominin türü, kaç seviyede uygulanacağı ve ne kadar düzeltme gerektiği omurganın esnekliği ve deformitenin yapısına göre belirlenir. Her yetişkin skolyozu hastasında osteotomi yapılması gerekmez.

Vertebral Kolon Rezeksiyonu

Çok ileri ve rijit deformitelerde, daha sınırlı düzeltme yöntemlerinin yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda vertebral kolon rezeksiyonu gibi daha kapsamlı cerrahi yöntemler gündeme gelebilir.

Bu yöntem oldukça kapsamlı bir omurga cerrahisidir ve yalnızca uygun hastalarda, deformitenin yapısı ayrıntılı olarak değerlendirildikten sonra planlanır.

Yetişkin Skolyozu Ameliyatında Vida ve Rod Kullanılır mı?

Yetişkin skolyozu cerrahisinde omurganın düzeltilmesi ve stabilizasyonu için vida ve rod sistemleri kullanılabilir. Vidalar omurganın uygun seviyelerine yerleştirilir ve rodlarla birbirine bağlanır.

İmplantların hangi seviyelere yerleştirileceği, füzyonun nerede başlayıp nerede sonlandırılacağı ve uygulanacak düzeltmenin miktarı hastanın omurga yapısına göre planlanır.

Yetişkin Skolyozu Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Yetişkin skolyozu ameliyatının süresi hastadan hastaya önemli ölçüde değişebilir. Eğriliğin büyüklüğü, omurga deformitesinin sertliği, ameliyat edilen seviye sayısı, sinir basısının bulunup bulunmaması ve uygulanacak cerrahi yöntem ameliyat süresini etkiler.

Özellikle geniş kapsamlı deformite cerrahileri uzun sürebilir. Scoliosis Research Society, sekiz saatten uzun planlanan bazı büyük ameliyatların uygun hastalarda iki ayrı cerrahiye bölünebileceğini belirtmektedir.

Yetişkin Skolyozu Ameliyatı Sonrası İyileşme

Ameliyat sonrası iyileşme süreci, yapılan cerrahinin kapsamına göre değişir. Daha sınırlı bir sinir basısı giderme işlemi ile çok seviyeli deformite cerrahisinin iyileşme süreci aynı değildir.

İlk dönemde ağrı kontrolü, yara bakımı, hareketlenme ve yürüme takip edilir. Hastanın durumuna uygun olarak fizik tedavi ve rehabilitasyon planı oluşturulabilir.

Füzyon uygulanan hastalarda kemiklerin kaynama süreci daha uzun bir takip gerektirir. SRS kaynaklarında spinal füzyonun tamamen iyileşmesinin yaklaşık 3-6 ay sürebileceği belirtilmektedir.

• Hastanede ilk günlerde ağrı ve nörolojik durum takip edilir.
• Uygun hastalarda erken dönemde ayağa kalkma ve yürüme başlatılır.
• Günlük aktiviteler kademeli olarak artırılır.
• Kontrollerde omurganın ve implantların durumu değerlendirilir.
• Fiziksel aktiviteye dönüş cerrahinin kapsamına göre planlanır.

Yetişkin Skolyozu Ameliyatının Riskleri

Yetişkin skolyozu cerrahisi kapsamlı bir omurga ameliyatı olabilir ve her cerrahi işlem gibi çeşitli riskler taşır. Risklerin düzeyi ameliyatın kapsamına, hastanın genel sağlık durumuna ve omurgadaki deformitenin özelliklerine göre değişebilir.

Olası riskler arasında enfeksiyon, kanama, yara iyileşmesiyle ilgili sorunlar, implantlarla ilgili problemler, kemik kaynamasının beklenen şekilde gerçekleşmemesi ve nörolojik komplikasyonlar bulunabilir.

Özellikle uzun seviyeli ve kompleks deformite cerrahilerinde komplikasyon riski ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle ameliyat öncesinde hastanın genel sağlık durumunun ve mevcut hastalıklarının gözden geçirilmesi önemlidir. SRS de erişkin omurga deformitesi cerrahilerinde ameliyat öncesi hastanın genel durumunun optimize edilmesine dikkat çekmektedir.

Dejeneratif Skolyoz Ameliyatı

Dejeneratif skolyoz, erişkinlikte disklerin, faset eklemlerinin ve omurga yapısının zamanla değişmesi sonucunda ortaya çıkabilir. Bel bölgesinde daha sık görülür ve omurga kanalındaki daralma ile birlikte seyredebilir.

Bu hastalarda cerrahinin amacı yalnızca eğriliği düzeltmek olmayabilir. Sinir basısının giderilmesi, omurga stabilitesinin sağlanması ve omurga dengesinin yeniden oluşturulması da cerrahi planın parçası olabilir.

Örneğin bazı hastalarda temel sorun sınırlı seviyedeki spinal stenoz ve bacak ağrısı iken, bazı hastalarda daha geniş bir omurga deformitesi ve dengesizlik bulunabilir. Bu iki durumda uygulanacak cerrahi yaklaşım aynı değildir.

Yetişkin İdiopatik Skolyoz Ameliyatı

Çocukluk veya ergenlik döneminde başlayan idiopatik skolyoz, yetişkinlikte devam edebilir. Bazı kişilerde eğrilik uzun yıllar belirgin bir şikayete neden olmazken, yaşla birlikte disk ve eklem değişiklikleri tabloya eklenebilir.

Yetişkin idiopatik skolyozunda cerrahi değerlendirme yapılırken eğriliğin kendisinin yanında ağrı, sinir basısı, omurga dengesi ve günlük yaşam üzerindeki etkisi dikkate alınır.

SRS, yetişkin idiopatik skolyozunda cerrahinin özellikle cerrahi dışı yöntemlere rağmen devam eden ciddi şikayetler, omurga dengesizliği ve belirgin fonksiyon kaybı bulunan hastalarda değerlendirildiğini belirtmektedir.

Yetişkin Skolyozunda Ameliyat Kararı Nasıl Verilir?

Değerlendirme	Cerrahi Planlamadaki Önemi
Skolyozun derecesi	Deformitenin büyüklüğünün değerlendirilmesine yardımcı olur.
Ağrı	Şikayetin kaynağının skolyoz, disk, eklem veya başka bir yapı olup olmadığı araştırılır.
Bacak şikayetleri	Sinir kökü basısı veya omurga kanalındaki darlık açısından değerlendirilir.
Omurga dengesi	Önden ve yandan omurga hizalanmasının değerlendirilmesini sağlar.
Disk ve eklem yapısı	Dejeneratif değişikliklerin cerrahi plana etkisi incelenir.
Önceki ameliyatlar	Daha önce uygulanan cerrahiler yeni ameliyatın kapsamını etkileyebilir.
Genel sağlık durumu	Ameliyatın güvenliği ve iyileşme sürecinin planlanmasında önemlidir.

Neden Kliniğimize Başvurabilirsiniz?

Prof. Dr. Mehmet Bülent Balioğlu tarafından yetişkin skolyozu ve omurga deformiteleri değerlendirilirken hastanın şikayetleri, omurga dengesi, skolyozun yapısı ve eşlik eden sinir basıları birlikte ele alınır.

• Yetişkin skolyozu değerlendirmesi
• Dejeneratif skolyoz değerlendirmesi
• Yetişkin idiopatik skolyoz değerlendirmesi
• Omurga deformitelerinin cerrahi açıdan değerlendirilmesi
• Omurga kanal darlığı ve sinir basısının değerlendirilmesi
• Kompleks omurga cerrahisi planlaması

Yetişkin skolyozuna bağlı bel veya bacak şikayetleriniz varsa ya da daha önce skolyoz nedeniyle ameliyat önerildiyse, mevcut görüntüleme sonuçlarınızla birlikte ayrıntılı değerlendirme için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.

Yetişkin Skolyozu Ameliyatı Sık Sorulan Sorular

---

Önemli Bilgilendirme: Bu bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yetişkin skolyozunda ameliyat gerekliliği ve uygulanacak cerrahi yöntem; hastanın şikayetleri, omurga yapısı, sinir basıları, genel sağlık durumu ve görüntüleme sonuçlarına göre değişebilir. Kişiye özel değerlendirme ve tedavi planı için doktor muayenesi gereklidir.